3D Baskıda Destek Yapıları (Support) Rehberi

FDM baskıda her katman bir öncekinin üzerine oturmak zorundadır. Nozuldan çıkan eriyik plastik havaya basılamaz; altında bir zemin yoksa yer çekimiyle sarkar, kıvrılır ya da hiç yapışmadan nozulun peşinden sürüklenir. Destek yapıları, modelin altı boş kalan bölgeleri için dilimleyicinin otomatik ürettiği geçici iskelelerdir: baskı süresince taşır, baskı bitince sökülüp atılır.

Ama her eğim destek istemez. Her yeni katman, alttaki katmanın kenarından biraz dışarı taşabilir — yeter ki çizginin önemli bir kısmı hâlâ sağlam bir zemine otursun. 0,4 mm nozul ve 0,2 mm katmanla düşünün: 45°'lik bir eğimde her katman bir öncekinden 0,2 mm dışarı kayar, yani yaklaşık 0,4 mm genişliğindeki çizginin kabaca yarısı hâlâ alttaki katmanın üzerindedir. Bu, desteksiz basılabilirliğin pratik sınırıdır ve sektörde "45° kuralı" diye bilinir.

Normal (ızgara/lineer) destek, sarkan yüzeyin hemen altından tablaya kadar dik inen bir sütunlar ormanıdır. Geniş ve düz sarkmaların altını eşit şekilde taşır, bu yüzden düz bir alt yüzey isteyen mekanik parçalarda hâlâ en güvenilir seçenektir. Bedeli: çok malzeme, uzun süre ve modelin etrafındaki her yüzeye temas eden geniş bir taban.

Ağaç (tree) ya da organik destek, tablada az sayıda gövdeyle başlayıp yukarıda dallanarak yalnızca gerçekten desteklenmesi gereken noktalara ulaşır. Cura'da "tree", Bambu Studio'da "tree", PrusaSlicer'da 2.6 sürümüyle gelen "organic" adıyla bulunur. Figür, heykel ve kavisli gövdelerde çok daha az malzeme harcar, modele daha az noktada değer ve daha kolay sökülür. Geniş düz tavanlarda ise noktasal temas nedeniyle alt yüzey dalgalı kalabilir.

Üçüncü bir yol da çözünebilir destektir: PLA ile birlikte suda çözünen PVA, ABS ile birlikte limonende çözünen HIPS gibi. Desteğin söküm izi bırakmadığı tek yöntemdir; ancak çok malzemeli bir yazıcı, pahalı ve neme hassas bir destek malzemesi ve uzun bir çözdürme süreci ister. İç içe geçmiş, elle ulaşılamayan iç boşluklar dışında nadiren gereklidir.

Eşik açısı. Dilimleyicinin hangi eğimden sonra destek üreteceğini belirler. Dikkat: bazı dilimleyiciler bu açıyı dikeyden, bazıları yataydan ölçer — aynı "45" değeri iki programda zıt anlamlara gelebilir. Kendi programınızdaki açıklamayı mutlaka okuyun.

Üst temas mesafesi (Z boşluğu). Desteğin tepesiyle modelin alt yüzeyi arasında bırakılan boşluktur ve genellikle bir katman yüksekliği civarında tutulur. Az olursa destek modele kaynar, sökmek zorlaşır; fazla olursa destek işlevsizleşir, alt yüzey sarkar. Kolay sökülen destek ile düzgün alt yüzey arasındaki dengenin tamamı bu ayardadır.

Arayüz katmanları. Desteğin modele değen en üst birkaç katmanını sık dokulu, düz bir tabla gibi basar. Seyrek bir desteğin tepesine basılan yüzey "ızgara izi" taşırken, arayüzlü bir destek belirgin şekilde daha düzgün bir alt yüzey verir.

Yalnızca tablaya temas. Desteklerin modelin kendi üzerinden başlamasını yasaklar. Destek modelin üst yüzeyine oturduğunda o yüzeyde de iz bırakır; görünür yüzeyleri korumak için çoğu zaman ilk açılması gereken seçenektir.

Reçine baskıda destek mantığı tersine döner. Model, tablaya baş aşağı asılı olarak büyür ve her katmandan sonra teknenin tabanındaki filmden koparılır. Bu soyulma (peel) kuvveti, havada başlayan her küçük adayı yerinden söker; bu yüzden SLA modelleri FDM'e göre çok daha fazla, ama çok daha ince destek ister. Parçalar genellikle tabladan eğik konumlandırılır ki her katmanın kesit alanı ve soyulma kuvveti küçülsün.

İçi boşaltılan (hollow) modellerde bir tuzak daha vardır: kapalı bir iç boşluk, teknede vantuz gibi davranır ve baskıyı koparabilir; içeride hapsolan sıvı reçine de zamanla parçayı çatlatabilir. Bu yüzden boşaltılan her modele drenaj delikleri açılır. Destek uçları baskıdan sonra kesilir, geride kalan minik çıkıntılar zımparalanır. FDM ile SLA arasındaki diğer farkları FDM vs SLA rehberimizde, reçine baskı hizmetimizi ise SLA yazımızda anlattık.

Desteğin her zaman bir bedeli vardır: ek malzeme, ek baskı süresi, söküm ve temizlik işçiliği ve temas yüzeyinde kalan mat bir iz. Bu yüzden desteği ayarlarla iyileştirmeden önce ortadan kaldırmaya çalışmak gerekir. İlk ve en güçlü kaldıraç yönlendirmedir: aynı parça bir yönde desteksiz basılırken diğer yönde yarısı destekle kaplanabilir. Yönlendirme dayanımı da etkiler — FDM parçalar katmanlar arası yönde en zayıftır — bu yüzden doğru yön, destek ile dayanım arasında verilen bir karardır.

Tasarım aşamasındaysanız birkaç alışkanlık çok şey değiştirir. Aşağı bakan kenarlarda radyüs (fillet) yerine 45° pah (chamfer) kullanın; radyüsün en alt kısmı neredeyse yataydır ve sarkar. Yatay delikleri tepesi sivri damla (teardrop) formunda çizin; delik kendi kendini taşır. Havada başlayan küçük detaylardan kaçının ya da onları gövdeye 45°'lik bir kaburgayla bağlayın. Ve bazen en iyi çözüm, parçayı her biri düz bir yüzeye oturan iki ya da üç parçaya bölüp sonradan birleştirmektir.

Bize dosya gönderdiğinizde yönlendirme ve destek planlamasını kendi profillerimizle zaten biz yapıyoruz; desteğin maliyete etkisini 3D baskı fiyatları sayfamızda açıkladık. Ama tasarımı henüz bitirmediyseniz, yukarıdaki kurallar parçanızı hem daha hızlı hem daha temiz hem de daha ekonomik bastırmanın en kısa yolu. Dilimleme serisinin sıradaki yazısında, baskı süresini ve yüzey kalitesini en çok etkileyen ayarı — katman yüksekliğini — ele alacağız.